Είστε Ο Αρχιτέκτονας (The Architect).

Η Αναγνώριση

Σχεδιάζετε συστήματα. Όχι μόνο τη δουλειά που κάνετε — τον τρόπο που γίνεται η δουλειά. Σκέφτεστε για τις ροές εργασίας (workflow), για το πώς μεταβιβάζονται οι αποφάσεις (cascade), για το ποιοι ρόλοι θα έπρεπε να υπάρχουν και για τι θα έπρεπε να είναι υπεύθυνος κάθε ρόλος. Όταν κοιτάζετε έναν οργανισμό, ένα έργο, μια ομάδα, βλέπετε τη δομή που παράγει τη δραστηριότητα — όχι μόνο την ίδια τη δραστηριότητα. Συνήθως μπορείτε να καταλάβετε, μέσα σε μια ώρα παρατήρησης ενός συστήματος, πού βρίσκονται οι λαιμοί μπουκαλιού (bottlenecks) και τι κάνει λάθος η υποκείμενη διαμόρφωση.

Έχετε χτίσει δικά σας συστήματα. Ίσως μια μικρή λειτουργική εταιρεία, ίσως μια τεκμηριωμένη πρακτική, ίσως έναν οργανισμό ή μια κοινότητα με ρητή δομή. Η κατανόησή σας λειτουργεί πλέον σε ένα επίπεδο αφαίρεσης στο οποίο δεν θα μπορούσατε να έχετε φτάσει νωρίτερα στην καριέρα σας. Δεν δουλεύετε πλέον μέσα στα συστήματα — δουλεύετε πάνω σε αυτά. Η σκέψη έχει ανέβει ένα επίπεδο.

Αυτό είναι διανοητικά ικανοποιητικό. Είναι επίσης επικίνδυνο με έναν συγκεκριμένο τρόπο που επισημαίνει η μεθοδολογία: η δομική κομψότητα μπορεί να αρχίσει να υποκαθιστά τη λειτουργική πραγματικότητα. Τα συστήματα που σχεδιάζετε στο χαρτί, σε διαγράμματα, σε προσεκτικά αλληλουχούμενα διαγράμματα ροής, δεν επιβιώνουν πάντα την επαφή με το πώς λειτουργούν πραγματικά οι άνθρωποι. Η αναντιστοιχία μεταξύ του σχεδιασμένου συστήματος και της λειτουργικής πραγματικότητας μπορεί να παραμείνει αόρατη σε εσάς για περισσότερο από όσο θα έπρεπε, επειδή κοιτάζετε το σχέδιο και όχι τη χρήση.

Ο Υποκείμενος Μηχανισμός

Η μεθοδολογία τοποθετεί τον Αρχιτέκτονα σε μια δομικά σημαντική θέση — είναι ο επαγγελματίας του οποίου η κατανόηση παράγει πλέον μόχλευση σε επίπεδο συστημάτων. Αυτό είναι το επίπεδο όπου μικρές παρεμβάσεις στη διαμόρφωση παράγουν υπερμεγέθη αποτελέσματα στις εκβάσεις. Ένα καλοσχεδιασμένο σύστημα μπορεί να πολλαπλασιάσει την αποτελεσματικότητα κάθε ατόμου που λειτουργεί μέσα σε αυτό. Ένα κακοσχεδιασμένο σύστημα μπορεί να στραγγίζει επ' αόριστον την προσπάθεια ικανών ανθρώπων.

Η προκατάληψη που είναι πιο ενεργή εδώ είναι η λειτουργική ακαμψία (functional fixedness) που εφαρμόζεται στις δικές σας δημιουργίες — η τάση να εγκλωβίζεστε σε μία μόνο διαμόρφωση ως τη σωστή και να αντιστέκεστε στις αναθεωρήσεις ακόμα κι όταν το σύστημα παράγει τριβή. Ο Αρχιτέκτονας που έχει επενδύσει σημαντικό χρόνο στον σχεδιασμό ενός συστήματος έχει έναν ισχυρό ψυχολογικό λόγο να υπερασπιστεί το σχέδιο. Το φαινόμενο IKEA (η υπερεκτίμηση αυτού που φτιάξατε μόνοι σας) και η δικαιολόγηση της προσπάθειας (effort justification — όσο περισσότερο υποφέρατε για να δημιουργήσετε κάτι, τόσο περισσότερο το εκτιμάτε) πολλαπλασιάζουν τη δυσκολία. Το σύστημα που δεν λειτουργεί πλέον, μπορεί να επιμείνει για χρόνια επειδή η εγκατάλειψή του θα ακύρωνε την προσπάθεια που το παρήγαγε.

Υπάρχει επίσης η κατάρα της γνώσης (curse of knowledge) στη μορφή της για τον σχεδιασμό συστημάτων. Σχεδιάσατε το σύστημα κατανοώντας τις αρχές που δικαιολογούν κάθε επιλογή. Οι άνθρωποι που λειτουργούν μέσα σε αυτό δεν έχουν πάντα αυτή την κατανόηση. Ακολουθούν τη δομή χωρίς το σκεπτικό, πράγμα που σημαίνει ότι οριακές περιπτώσεις (edge cases) και προσαρμογές που εσείς θα χειριζόσασταν διαισθητικά, γίνονται σημεία τριβής τα οποία το σύστημα δεν σχεδιάστηκε να απορροφήσει. Το σύστημα που βγάζει νόημα στον σχεδιαστή του, μπορεί να είναι αδιαφανές για τους χρήστες του — και ο σχεδιαστής συχνά δεν μπορεί να δει την αδιαφάνεια μέσα από τη δική του διαύγεια.

Η Ένταση

Η ένταση που πλοηγείστε είναι ανάμεσα στη δομική κομψότητα και στη λειτουργική πραγματικότητα. Η κομψότητα λέει: αυτή η διαμόρφωση είναι εσωτερικά συνεπής, καλά αιτιολογημένη και θεωρητικά βέλτιστη. Η πραγματικότητα λέει: αυτό κάνουν πραγματικά οι άνθρωποι όταν τρέχει το σύστημα, και δεν συμπεριφέρονται πάντα με τον τρόπο που το σχέδιο υπέθετε ότι θα το έκαναν. Ο Αρχιτέκτονας που προκρίνει την κομψότητα έναντι της πραγματικότητας, παράγει όμορφα συστήματα που κανείς δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει. Ο Αρχιτέκτονας που προκρίνει την πραγματικότητα έναντι της κομψότητας, παράγει ακατάστατα συστήματα που λειτουργούν, αλλά δεν μπορούν να κλιμακωθούν (scale) ή να μεταδοθούν.

Η μέση είναι εκεί όπου κατοικεί ο ώριμος σχεδιασμός συστημάτων — και απαιτεί συνεχή ρύθμιση ανάμεσα στις δύο αυτές δυνάμεις. Η απάντηση της μεθοδολογίας δεν είναι να επιλέξετε τη μία έναντι της άλλης, αλλά να υποβάλλετε την κομψότητα στη δοκιμασία της πραγματικότητας, επανειλημμένα, και να αναθεωρείτε τον σχεδιασμό όπου η πραγματικότητα αρνείται να συμμορφωθεί με τη θεωρία.

Το Δώρο

Αυτό που έχετε, και δεν έχει ο επαγγελματίας που έχει κολλήσει στην εκτέλεση σε επίπεδο εργασιών, είναι μόχλευση. Ένα καλοσχεδιασμένο σύστημα παράγει αξία που υπερβαίνει την προσπάθεια που απαιτείται για τη συντήρησή του. Οι ώρες που ξοδεύετε στον σχεδιασμό του συστήματος επιστρέφουν πολλαπλάσιες ώρες σε όλη τη διάρκεια ζωής του συστήματος — για εσάς και για όλους όσους λειτουργούν μέσα σε αυτό. Αυτή είναι η ύψιστη μορφή μόχλευσης που είναι διαθέσιμη πριν από το Επίπεδο 4 της εξέλιξης της μεταβίβασης, και είναι αυτό που διαχωρίζει τους οργανισμούς που κλιμακώνονται (scale) από τους οργανισμούς που απλώς μεγαλώνουν (grow).

Το δώρο αποδίδει πολλαπλασιαστικά όταν τα συστήματα που σχεδιάζετε είναι επίσης ευανάγνωστα (legible) για τους ανθρώπους που τα λειτουργούν. Η κομψότητα χωρίς ευαναγνωσιμότητα παράγει έξυπνα τεχνουργήματα (artifacts) που κανείς δεν μπορεί να επεκτείνει. Η κομψότητα με ευαναγνωσιμότητα παράγει υποδομή πάνω στην οποία μπορεί να χτίσει ο τομέας.

Η Επόμενη Κίνηση

Τις επόμενες 14 ημέρες, δοκιμάστε ένα από τα συστήματά σας με κάποιον που δεν μοιράζεται το πλαίσιό σας. Βρείτε ένα άτομο — έναν νέο υπάλληλο, έναν εξωτερικό σύμβουλο, έναν συνάδελφο σε παραπλήσιο τομέα — και βάλτε το να προσπαθήσει να λειτουργήσει το σύστημα χρησιμοποιώντας μόνο την τεκμηρίωσή σας. Παρακολουθήστε πού κολλάει. Σημειώστε τις ερωτήσεις που κάνει. Σημειώστε τις παραδοχές που είχατε ενσωματώσει στον σχεδιασμό και τις οποίες δεν συμμεριζόταν. Μην πεταχτείτε για να εξηγήσετε. Μην υπερασπιστείτε το σχέδιο. Απλώς παρατηρήστε πού το σύστημα αποτυγχάνει να μεταδώσει.

Η παγίδα στην οποία πέφτουν οι περισσότεροι Αρχιτέκτονες σε αυτή την κίνηση είναι να ερμηνεύουν τις αποτυχίες μετάδοσης ως αποτυχίες του χρήστη. Ο χρήστης δεν κατάλαβε το σύστημα επειδή δεν ήταν αρκετά ικανός, δεν είχε αρκετό κίνητρο, δεν ήταν αρκετά εξοικειωμένος με τον τομέα. Αυτό είναι μερικές φορές αλήθεια και είναι σχεδόν πάντα εν μέρει λάθος. Οι αποτυχίες μετάδοσης είναι διαγνωστικές πληροφορίες για το σύστημα. Αν το σύστημα απαιτεί άρρητο πλαίσιο (unstated context) για να λειτουργήσει, το σύστημα είναι ελλιπές — ακόμα κι αν ο σχεδιασμός είναι εσωτερικά κομψός. Η κίνηση είναι να ενημερώσετε το σύστημα με βάση αυτό που αποκάλυψε η δοκιμή, όχι να ενημερώσετε την άποψή σας για τον δοκιμαστή.

Αυτή είναι μία κίνηση από τη δωρεάν αξιολόγησή σας. Το πλήρες Προσωπικό Προφίλ (Personal Profile) αποκαλύπτει τον χάρτη πόρων σας στους έξι τομείς με προσοχή στο αν το χτίσιμο συστημάτων σας παράγει μόχλευση ή απορροφά προσπάθεια, τις βαθμολογίες σας στη Φόρμουλα Εμπιστοσύνης (Trust Formula) με εστίαση στο πώς τα μεταβιβάσιμα πρότυπα επηρεάζουν τον Αποδεδειγμένο Αντίκτυπο (Demonstrated Impact) σε κλίμακα, τις προειδοποιήσεις για προκαταλήψεις που είναι ειδικές για τη φάση του Αρχιτέκτονα (λειτουργική ακαμψία, φαινόμενο IKEA, κατάρα της γνώσης, σύνδρομο 'δεν εφευρέθηκε εδώ'), και την αλληλουχία 90 ημερών που μετατρέπει μία δοκιμή μετάδοσης σε διαδικασία για τη συστηματική δοκιμή αντοχής των συστημάτων που έχετε χτίσει. Αν μια μεμονωμένη κίνηση είναι χρήσιμη, το πλήρες διαγνωστικό εργαλείο είναι το σημείο όπου γίνεται η πραγματική δουλειά.